Секое дете се развива со свое темпо. Сепак, одредени разлики во комуникацијата, играта и однесувањето заслужуваат дополнително внимание. Препознавањето на раните знаци на аутизам е прв чекор кон подобро разбирање на потребите на детето и навремена поддршка.
Што се рани знаци на аутизам кај децата?
Аутизмот е невроразвојна состојба што може да влијае врз начинот на кој детето комуницира, воспоставува односи, игра и ги доживува звуците, допирите и другите дразби од околината.
Кај некои деца разликите се забележуваат во првите години од животот. Кај други стануваат поочигледни подоцна, кога се зголемуваат барањата за комуникација и социјална интеракција.
Еден знак сам по себе не значи дека детето има аутизам. Важно е како знаците се појавуваат заедно, колку често се присутни и како влијаат врз секојдневното функционирање.
Кога да побарате стручна проценка?
Разговарајте со педијатар или со стручно лице за детски развој ако забележувате повеќе од овие знаци, ако тие се повторуваат или ако имате загриженост за развојот на вашето дете.
Ако детето изгуби зборови, гестови, социјални или други вештини што претходно ги користело, побарајте медицинска проценка без одложување.
Не треба да чекате да бидете сигурни дека станува збор за аутизам. Проценката може да помогне да се разјасни дали се потребни дополнителни испитувања, проверка на слухот или поддршка во одредена развојна област.
Како изгледа проценката за аутизам?
Проценката вклучува разговор со родителите за развојот на детето, набљудување на неговата комуникација и игра и разгледување на секојдневното функционирање.
Во КАЛИНКА, во рамки на проценката се користат ADOS-2 и ADI-R:
- ADOS-2 е стандардизирана опсервациска алатка со активности преку кои се набљудуваат комуникацијата, социјалната интеракција и однесувањето.
- ADI-R е структурирано интервју со родител или старател за развојната историја и однесувањето на детето.
Овие алатки придонесуваат за стручната проценка, но резултатот од една алатка самостојно не поставува дијагноза. Наодите се разгледуваат заедно со развојната историја и останатите клинички информации.
Зошто е важна навремената поддршка?
Раното препознавање на развојните потреби овозможува поддршката да започне навреме. Таа може да помогне во развојот на комуникацијата, играта, секојдневните вештини и учеството во семејството и околината.
Целта е детето полесно да ги изразува своите потреби, да се чувствува разбрано и да ги развива своите способности. Пристапот се приспособува на неговите силни страни, тешкотии и темпо на развој.
Што може да забележите
Знаци на кои вреди да внимавате
- Ретко воспоставува контакт со очи
- Не реагира кога ќе го повикате по име
- Не покажува со прст за да ви покаже нешто интересно
- Игра на ист начин, ги реди предметите
- Силно реагира на промени во рутината
- Повторува движења (мавтање со раце, вртење)
- Губи зборови што веќе ги користело
Јасен следен чекор
Како би изгледал првиот чекор?
Вашите забелешки
Разговор за возраста, секојдневието и прашањата што ве загрижуваат. Донесете конкретни примери.
Стручна проценка
Разгледување на потребите на детето и препорака за дополнителна проценка, ако е потребна.
План за поддршка
Објаснување на препораките и договор за следните чекори – во центарот и дома.
Прашања на родителите
Што најчесто ги интересира родителите?
Од која возраст може да се постави дијагноза?
Сигурни знаци често може да се препознаат околу 18–24 месеци, а проценка е можна и порано ако постои загриженост.
Дали проценката е стресна за детето?
Не. ADOS-2 е структурирано набљудување низ игра, во присуство на родителот.
Што ако не е аутизам?
Тогаш добивате јасни насоки за она што сте го забележале и, по потреба, друга соодветна поддршка.
